اسید کلریدریک

اسید کلریدریک

نام ماده: اسید کلریدریک( Hydrochloric acid)

 نام‌های مترادف: هیدروژن کلراید، اسید کلروهیدریک، هیدروکلریک اسید، تیرک، جوهر نمک

 فرمول شیمیایی: HCl

 درصد خلوص: ACS, ISO, Reag. Ph Eur

 خصوصیات فیزیکی و شیمیایی

 حالت فیزیکی: مایع

 شکل فیزیکی: مایع فرار

 رنگ و بو: بی‌رنگ یا زرد کمرنگ و دارای بوی تند

 حلالیت در آب: قابل حل است

 حلالیت در حلال‌های آلی: قابلیت انحلال بسیار بالایی در الکل‌ها دارد، در اتر و بنزن نیز حل می‌شود، در هیدروکربن‌ها غیرقابل حل است.

 چگالی: g/cm3 18/1

 اسیدیته: 1/1( محلول 1/0 نرمال)؛ اسید قوی

 نقطه اشتعالاین ماده نمی‌سوزد

 نقطه جوش: 6/108 درجه سانتی‌گراد 

 نقطه ذوب: 35 درجه سانتی‌گراد 

هیدروکلریک اسید در بسیاری از صنایع کاربرد دارد:

  • ساخت انواع مواد شیمیایی و پروسه‌های غذایی
  • شست‌شو و اسید شویی فلزات
  • خنثی سازی ترکیبات آلکالین یا ضایعات فلزات
  • احیا آور و قطعه‌شویی فولاد
  • تولید ترکیبات غیر آلی
  • پرداخت چرم
  • تمیزکننده‌های خانگی
  • صنعت ساختمان، پاک کننده و از بین برنده جرم سرامیک
  • اسیدی کردن چاه‌های نفتی، برداشتن رسوب بویلرها و تمیزکاری فلزات
  • کنترل pHو خنثی‌سازی و تهیه اتیلن دی کلراید

هیدروکلریک اسید تا غلظت ۳۸٪ تهیه می‌شود. غلظت‌های بیشتر فقط تا ۴۰٪ از نظر شیمیایی قابل تولید هستند، اما نرخ تبخیر از آن به بعد به قدری بالا است که نگهداری و استفاده از آن نیازمند ملاحظات بسیاری است مثل دما و فشار پایین. پس میزان عمده صنعتی آن ۳۰٪ تا ۳۴٪ است که با توجه به حمل و نقل مناسب و اتلاف ماده محدود به علت بخارهای HCl  بهینه شده است. غلظت‌های بیشتر را به جهت کنترل اتلاف از طریق تبخیر باید فشرده و سرد نمود. در ایالات متحده، محلول‌های بین ۲۰٪ تا ۳۲٪ با نام اسید موریاتیک فروخته می‌شوند. محلول‌های مورد استفاده اغلب برای نظافت خانه‌ها در ایالات متحده، معمولا ۱۰٪ تا ۱۲٪ هستند که هشدارهای جدی برای رقیق‌تر کردن شان قبل از استفاده دارند. در بریتانیا، که با نام« ارواح نمک» برای نظافت خانگی فروخته می‌شود، قدرت اسید برابر همان مقدار در ایالات متحده است.

 هشدارهای حفاظتی

 تماس با چشم: غلظت بخارات، میست و قطرات این ماده می‌تواند سبب تحریکات شدید، سوختگی و کوری چشم شود.

 تماس با پوست: می‌تواند سبب تحریکات شدید پوستی، قرمزی، تاول و درد و سوختگی و صدمات پوستی شود.

 بلعیدن و خوردن: می‌تواند سبب زخم‌های خورنده در دهان، گلو، مری و شکم شود. علایم آن شامل سختی در قورت دادن، عطش، استفراغ و حالت تهوع، اسهال، صدمات شدید، اغما و مرگ است.

 تنفس: محلول این ماده بسیار خورنده است و تاثیرات آن بستگی به غلظت و مدت زمان تماس دارد. بخارات این ماده می‌تواند سبب تحریکات شدید بینی، زخم گلو، انسداد، سرفه و سختی شود. در مدت مواجهه با این ماده زخم در بینی و گلو ایجاد می‌شود.

 تماس با چشم: سریعا چشم‌های آلوده را به مدت 20 تا 30 دقیقه با آب ولرم شست‌شو داده، پلک‌ها باز نگه داشته شوند و به پزشک مراجعه شود.

 تماس با پوست: سریعا موضع آلوده را با آب ولرم به مدت 20 تا 30 دقیقه شست‌شو داده و به پزشک مراجعه شود.

 بلعیدن و خوردن: هرگز به فردى كه بيهوش است چيزى نخورانيد. درصورت هوشيارى فرد دهان وى را با آب تميز شست‌شو داده و فرد را وادار به استفراغ نكنيد. به فرد هوشيار 240 تا 300 ميلى‌ليتر آب بخورانيد. درصورت امكان، پس ازخوردن آب به فرد شير دهيد. اگر استفراغ به صورت طبيعى اتفاق افتاد دوباره به فرد آب داده و به پزشك مراجعه شود

 تنفس: منبع مولد آلودگى يا فرد را به هواى آزاد برده. علایم مسموميت با اين ماده 48 ساعت پس از مواجهه نمايان مى‌شودبه پزشك مراجعه شود.

 اطلاعات پزشکی: علایم حياتى فرد( دما، فشارخون و …) را مرتب چك كرده و به پزشك يا نزديك‌ترين مركز كنترل سموم مراجعه شود.

 خطر آتش‌گیری: این ماده نمی‌سوزد و در تماس با فلزات، تولید گاز هیدروژن کرده که مخلوط این گاز با خطر آتش‌گیری هوا می‌تواند سبب انفجار شود. جهت اطفا حریق می‌‌توان از اسپری آب برای خنک کردن ظروف محتوی این ماده استفاده کرد.

 اطلاعات ایمنی

 حفاظت پوست: دستکش، لباس و کفش مقاوم در برابر مواد شیمیایی

 حفاظت چشم: محافظ صورت ضروری است

 حفاظت بدن: دستکش، لباس و کفش مقاوم در برابر مواد شیمیایی. دوش و چشم شور ایمنی در محیط‌های کار با این ماده الزامی است.

 حفاظت تنفسی: از ماسک مناسب استفاده شود.

آنالیز اسید کلریدریک

Number Description Unit Result
1 % hcl %by weight 28 – 30
2 Fe p.p.m 2.68